Το βιβλίο «Μνήμη, Ταυτότητα & Προοπτική των Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών – Θεσμοί, πόλεις και πρόσωπα στην ιστορία του συνεταιριστικού κινήματος των Ελλήνων φαρμακοποιών» αποτελεί τον πρώτο σταθμό μιας πανελλαδικής προσπάθειας διάσωσης και ανάδειξης της συλλογικής μνήμης και κληρονομιάς του συνεταιριστικού κινήματος. Μέσα από τη μελέτη των πέντε συνεταιρισμών της Θεσσαλίας, προβάλλεται η συμβολή της περιοχής στη διαμόρφωση της συνεταιριστικής ιδέας, τη διασφάλιση της πρόσβασης των πολιτών στο φαρμακευτικό αγαθό, τη θωράκιση του λειτουργήματος και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Η έκδοση δεν αποτελεί μια συμβατική ιστορική αφήγηση, αλλά μια ζωντανή διαδικασία συλλογικής μνήμης που αποτυπώνει τη συνεταιριστική πορεία σχεδόν ενός αιώνα. Πίσω από τα καταστατικά, τα πρακτικά συνεδριάσεων και τις διοικητικές αποφάσεις αποκαλύπτονται οι προσωπικές διαδρομές των φαρμακοποιών, τα οράματα, οι αγωνίες, οι κοινωνικές ανάγκες, αλλά και οι συνεργασίες ή οι συγκρούσεις που διατήρησαν ζωντανό έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς του χώρου.

Το βιβλίο είναι αποτέλεσμα πολυετούς διεπιστημονικής έρευνας που συνδυάζει την ιστορική τεκμηρίωση, την προφορική ιστορία και τη συνεταιριστική οικονομία. Για τις ανάγκες της μελέτης, συγκεντρώθηκαν και ψηφιοποιήθηκαν εκατοντάδες τεκμήρια –πρακτικά, χειρόγραφα, φωτογραφίες, δημοσιεύματα, ιδιωτικά αρχεία και νομικά έγγραφα–, ενώ πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 60 συνεντεύξεις με φαρμακοποιούς, εργαζομένους και στελέχη των συνεταιρισμών. Το υλικό αυτό αξιοποιήθηκε για τη δημιουργία ψηφιακών αποθετηρίων και οπτικοακουστικών παραγωγών, διασώζοντας την πολιτισμική κληρονομιά του κλάδου.

Παράλληλα, ο τόμος εντάσσει την πορεία των συνεταιρισμών φαρμακοποιών στο ευρύτερο κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο της Θεσσαλίας, αναδεικνύοντας τη στενή σχέση τους με την εξέλιξη της δημόσιας υγείας και αποδεικνύοντας ότι η συλλογική δράση υπήρξε διαχρονικά βασικός μηχανισμός ανθεκτικότητας, προόδου και κοινωνικής αλληλεγγύης.

Η έκδοση οργανώνεται σε πέντε βασικές ενότητες, διαγράφοντας μια ιστορική και γεωγραφική διαδρομή στη Θεσσαλία. Η πρώτη παρουσιάζει το κοινωνικό και υγειονομικό πλαίσιο της περιοχής, καθώς και τις απαρχές της συνεταιριστικής ιδέας. Ακολουθούν τέσσερις ενότητες αφιερωμένες στους τοπικούς συνεταιρισμούς που διαμόρφωσαν τον θεσμό: τον Συνεταιρισμό Φαρμακοποιών Θεσσαλίας (ΣΥ.Φ.ΘΕ.) στον Βόλο, τον Συνεταιρισμό Φαρμακοποιών Λάρισας (Σ.ο.Φ.ΛΑ.) και τον Προμηθευτικό Συνεταιρισμό Φαρμακοποιών Λάρισας (ΠΡΟ.ΣΥ.Φ.ΛΑ.), τον Συνεταιρισμό Φαρμακοποιών Καρδίτσας (ΣΥ.ΦΑ.Κ.) και τον Συνεταιρισμό Φαρμακοποιών Τρικάλων (ΣΥ.Φ.ΤΑ.). Η διαδρομή αυτή αναδεικνύει την εξέλιξη του κινήματος και τη συμβολή του στη διαμόρφωση του σύγχρονου συνεταιριστικού φαρμακείου στην Ελλάδα.

Το βιβλίο απευθύνεται στους/στις φαρμακοποιούς, την επιστημονική και ερευνητική κοινότητα, καθώς και σε κάθε αναγνώστη/στρια, φιλοδοξώντας να αποτελέσει πηγή συνεταιριστικής παιδείας και πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, προβάλλοντας παράλληλα το συνεταιριστικό κίνημα ως ζωντανό κεφάλαιο της κοινωνικής μας ιστορίας αλλά και ως εργαλείο σχεδιασμού του μέλλοντος. Μέσα από τις σελίδες του αναδεικνύεται το διαχρονικό μήνυμα ότι η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η κοινωνική ευθύνη συνιστούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την προστασία του φαρμακευτικού λειτουργήματος και την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.

Το έργο αποτελεί πρωτοβουλία της Ο.Σ.Φ.Ε., η οποία, υπό την καθοδήγηση του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου, κ. Βασίλη Μπιρλιράκη, σε στενή συνεργασία με το Διοικητικό και Εποπτικό Συμβούλιο, καθώς και το σύνολο των συνεταιρισμών-μελών της, ανέλαβε τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προγράμματος ιστορικής τεκμηρίωσης, διάσωσης και ανάδειξης της συλλογικής μνήμης του κινήματος. Ο παρών τόμος συνδυάζει την ιστορική έρευνα με τη δημιουργία ψηφιακών αρχείων, την παραγωγή ντοκιμαντέρ και την ανάπτυξη εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δράσεων πανελλαδικής εμβέλειας.

Συγγραφέας της έκδοσης είναι ο Δρ Αλέξανδρος Γ. Καπανιάρης, ο οποίος είχε την επιστημονική ευθύνη της έρευνας και της συγγραφής, σε συνεργασία με τον κοινωνικό επιστήμονα και οικονομολόγο Αντώνη Πολίτη, επιστημονικό συνεργάτη και συντονιστή της ερευνητικής διαδικασίας. Στην υλοποίηση συνέβαλε διεπιστημονική ομάδα ερευνητών/τριών (Δημήτρης Καπανιάρης, Μαρία Καραρρήγα, Πάρις Καπανιάρης, Βασιλική Ματζιάρη, Βασίλης Καουνάς, Κώστας Καλαής και Νίκος Ζέρβας). Καθοριστική υπήρξε, επίσης, η συμβολή του φωτογράφου Βαγγέλη Τσιάμη, του σκηνοθέτη Γιώργου Λάγδαρη, της υπεύθυνης μοντάζ και σκηνοθέτριας Αθανασίας Ξαφάρα, της φιλολόγου Σοφίας Ξυνογαλά (φιλολογική επιμέλεια), και της γραφίστριας Αποστολίας Παλάσκα (σχεδιασμός και αισθητική επιμέλεια).

Η έκδοση πραγματοποιήθηκε με την οικονομική και θεσμική υποστήριξη της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Θεσσαλίας, καθώς και τη συνδρομή των συνεταιρισμών φαρμακοποιών ως χορηγών του έργου, ενώ ιδιαίτερη ήταν η συμβολή των φαρμακευτικών συλλόγων, των Γενικών Αρχείων του Κράτους, δήμων, βιβλιοθηκών, μουσείων, πολιτιστικών φορέων και δεκάδων ιδιωτών που διέθεσαν αρχειακό υλικό. Την εκδοτική παραγωγή ανέλαβαν οι Εκδόσεις Σταμούλη.